Tidetable

Nr. 9 · november 2026

Tidetable

Essays en brieven over dingen die de tijd bijhouden.

Geschreven door Ilse Marrow in Trieste sinds 2023.

Het nieuwste essay9 minuten

De bal die om één uur valt

Sinds 1833 valt er om één uur een rode bal langs een mast in Greenwich. Het is de langzaamste manier ooit bedacht om de tijd door te geven, en de eerlijkste.

Elke middag om vijf voor één klimt een rode bal tot halverwege een mast op het dak van Flamsteed House in Greenwich, en blijft daar staan. Om twee voor één klimt hij naar de top. Precies om één uur valt hij.1 Dat is de hele vertoning, en ze vindt al plaats sinds 1833.

1De tijdstippen zijn die welke de Royal Observatory aan bezoekers opgeeft. De bal loopt in de winter op Greenwich Mean Time en in de zomer op British Summer Time, dus in de zomer valt hij volgens de zon rond het middaguur, min of meer.

De donderdag waarop ik ernaartoe ging om het te zien, stonden er een man of veertig op de binnenplaats beneden, de meesten met hun telefoon omhoog, om een bal te filmen die deed wat ballen doen.

Ik was gekomen om een klok zonder wijzerplaat te bekijken. Een tijdseinbal geeft één keer per dag de tijd aan iedereen die hem kan zien, en doet dat geluidloos. Hij tikt niet, slaat niet, heeft geen wijzers. Vijf minuten lang maakt hij zich klaar, en dan vertelt hij je in minder dan een seconde iets heel precies.2 Hij werd gebouwd voor mensen voor wie die seconde belangrijker was dan al het andere wat de klok had kunnen vertellen.

2Kijk naar de top van de mast, niet naar de voet. Tegen de tijd dat de bal landt, is het moment dat hij aankondigde al voorbij.

Lees verder

De brief

Eén brief, op de eerste zondag van de maand.

Het nieuwste essay in zijn geheel, twee of drie notities, en verder niets. Geen trackingpixels, geen registratie van geopende e-mails, met één klik uitschrijven.

Of volg via een feedreaderBekijk hoe een brief eruitziet

Uit het notitieboek

De cellist weer

De man met de cellokoffer zat weer in de trein van 23:52. Hij sliep vanaf het eerste station, net als de vorige keer, met één hand op de koffer alsof die er zonder hem vandoor kon gaan. Ik heb hem nu vier keer gezien en nog nooit wakker, en ik heb besloten dat ik niet wil weten waar hij speelt. Sommige vaste reizigers kun je beter als het weer beschouwen.

Vier minuten, een vervolg

Na het essay over mijn keukenklok stuurden lezers me hun eigen verkeerd afgestelde klokken: voor, achter en in één geval met opzet achteruitlopend. De meest voorkomende afwijking is vijf minuten. Het record staat op tweeëntwintig, op naam van een lezeres die zegt dat ze nog nooit te laat is gekomen en nooit heeft geweten hoe laat het was. Ik vermeld geen namen. Al deze klokken zijn een huishoudelijk geheim.

De stationsklok staat elke minuut even stil

De grote klok in de stationshal doet iets wat me vóór dit voorjaar nooit was opgevallen: de secondewijzer draait iets sneller dan één seconde rond, houdt dan aan het begin van de minuut stil en wacht, volkomen onbeweeglijk, op een signaal van ergens anders. Dan springt de minutenwijzer vooruit en begint ze opnieuw. Ze houdt de tijd bij door heel even verkeerd te lopen en het dan weer eens te worden. Ik kan me slechtere manieren van leven voorstellen.

Alle notities

Uit een reeks